
ISBN
Formato digital
978-607-8964-18-5
Fecha de publicación
09-06-2025
Licencia
D. R. © copyright 2025. Emmanuel de Jesús Ramírez Rivera, Gregorio Hernández Salinas, Adán Cabal Prieto, Jorge Armida Lozano y Juan Cristóbal Hernández Arzaba
Portada
Gregorio Hernández Salinas
Carlos E. Rasgado Ayala
TecNM Campus Zongolica
Alejandro Llaguno Aguiñaga
TecNM Campus Zongolica
0009-0006-3135-7194
Jasiel Valdivia Sánchez
TecNM Campus Zongolica
0000-0002-3347-5227
Emmanuel de J. Ramírez Rivera
TecNM Campus Zongolica
0000-0002-3865-1314
Gregorio Hernández Salinas
TecNM Campus Zongolica
0000-0001-7857-3624
José M. Sánchez Orea
TecNM Campus Zongolica
0009-0001-8409-1338
Acerca de
El estudio sobre la caña de azúcar (Saccharum officinarum) en el área de abastecimiento del Ingenio Constancia, S. A., destaca su importancia en la captura de carbono, crucial para mitigar el cambio climático. Gracias a su metabolismo C4, la caña de azúcar es altamente eficiente en la asimilación de CO2, convirtiéndose en un cultivo estratégico para reducir gases de efecto invernadero. Se midió la biomasa aérea y subterránea utilizando métodos destructivos y no destructivos, y se analizó el contenido de carbono en las muestras, así como el carbono orgánico del suelo antes y después del cultivo. Los resultados mostraron una alta capacidad de captura de carbono en la biomasa y un incremento significativo en el carbono orgánico del suelo, mejorando su calidad a largo plazo. El cultivo de caña de azúcar se presenta como una herramienta eficaz para la captura de carbono, y las prácticas agrícolas sostenibles pueden maximizar estos beneficios, mejorando la productividad y la salud del suelo.
Tla’ikxitokilis itech tzopelik ōhuatl (Saccharum officinarum) itech tlalnechikolli’ yen tekipanol Cosntancia, S.A., ixpankisa’ itekiyo´ itech mokitski’ tekolli’, tlen moneki’ pampa moh tzakuilis ahmo’ mā mōkuepa’ tlaltikpakyotl. ika’ imahuiso´itekipanoltlakual C4, tzopelik ohuatl melahka’ yek kualli tlen kih chichina’ yen CO2, mōkuepa’ seh tlatok yehyēkol pampa sek tepitzintilis pokyo’ yen “Efecto invernadero”. omoh tomachi’ yoltixtli’ huehkapan ihuan itlampa tlalli’ omoh tlanahuatihkeh tlachihualolmeh tlaxitinkeh ihuan amoh tlaxitinkeh, ihuan omoh ikxitokak tlen mopia’ yen tekolli’ itech ihtitilmeh, ikoni’ kemah palanki’tekolli’ itech tlalli’ achtoh ihuan satepan tlatoktli’. Kisasmeh okixpantihkeh seh huehkapantik chicahualis yen motzakuilia’ tekolli’ itech yoltixtli’ ihuan seh mahkotilli’ yeknestok itech palanki’tekolli’ yen tlali’, kih yektlalihtok ikualitian hue’kahual. Tlatoktli’ yen tzopelik ohuatl moh ixpantia’ kemah seh tepoztekipanol kualli’ pampa moh tzakuilis tekolli’ ihuan tlatekipanolmeh huehkahualmeh huelitis kih ahkotiliskeh ininkeh kualnekilmeh, kiyektlalihtok tlamochihualis ihuan ih sehuilis tlaltikpak.
Referencias
BSM (Grupo Beta San Miguel). (2017). Ingenio Constancia. México. http://www.bsm.com.mx/constancia.html.
Espinoza, D. N., & Santamarina, J. C. (2017). CO2 breakthrough—Caprock sealing efficiency and integrity for carbon geological storage. International Journal of Greenhouse Gas Control, 66, 218-229.
Etchevers-Barra, J.D. 1988. Manual de métodos de análisis de suelos, plantas, aguas y fertilizantes. Centro de Edafología, Colegio de Postgraduados. Montecillo, México.
Etchevers, J. D. 1992. Manual de métodos para análisis de suelos, plantas, aguas y fertilizantes. Análisis rutinarios en estudios y programas de fertilidad. Laboratorio de Fertilidad, Centro de Edafología. Colegio de Postgraduados en Ciencias Agrícolas, Montecillos, Edo. de México.
Horta, M. D. C., & Torrent, J. (2007). The Olsen P method as an agronomic and environmental test for predicting phosphate release from acid soils. Nutrient Cycling in Agroecosystems, 77, 283-292.
Jiménez, A., Reyes, J., y Silveira, M. 2011. Secuestro y Distribución de Carbono Orgánico del Suelo Bajo Diferentes Sistemas de Manejo de Pasturas. Soil and Water Science. 1-3.
Melgar, M.; Meneses, A.; Orozco, H.; Pérez, O.; y Espinosa, R. (eds.). 2014. El cambio climático y el cultivo de la caña de azúcar. El Cultivo de la Caña de Azúcar en Guatemala. Artemis Edinter(Guatemala. pp. 480-506.
ONU. 1987. Report of the World Commission on Environment and Development. Our Common Future. file:///C:/Users/Mac/Downloads/our_common_futurebrundtlandreport1987.pdf
ONU. 1997. Declaración de Río sobre el Medio Ambiente y el Desarrollo: aplicación y ejecución. Recuperado de: http://www.cinu.org.mx/eventos/conferencias/johannesburgo/documentos/declaracrio.pdf
ONU. 1998. Protocolo de Kyoto sobre Cambio Climático. https://unfccc.int/resource/docs/convkp/kpeng.pdf
ONU. 2015. Aprobación del Acuerdo de París. https://unfccc.int/resource/docs/2015/cop21/spa/l09s.pdf
Ordoñez, J. 2008. Cómo entender el manejo forestal, la captura de carbono y el pago de servicios ambientales. Ciencias,(90):37-42.
Salgado, S; Buero, L.; Riestra, D. y Laguries-Espinoza, L. C. 2001. Caña de azúcar, hacia un manejo sustentable. Colegio de Posgraduados Campus Tabasco, ISPROYAB., Villahermosa: Fundación Produce. 2001. 394 p.
Subirós, F., 2000. Morfología de la caña de azúcar. P. 17-34. Universidad Estatal a Distancia. (ed). El cultivo de la Caña de Azúcar. San José, Costa Rica.
Tavera GG (1985) Criterios para la interpretación y aprovechamiento de los reportes de laboratorio para las áreas de asistencia técnica. Publicación 3. Sociedad Mexicana de la Ciencia del Suelo, Delegación de la Laguna, Matamoros, Coahuila. 258 pp.
Viets Jr., F.G. y Lindsay, W.L. 1974. Testing soils for zinc, copper, manganese, and iron. En L.M. Walsh y J.D. Beaton. Soil Testing and Plant Analysis. Soil Science Society of America, Inc. Wisconsin, USA.
Zermeño, A; Villatoro, S; Cortés, J; Cadena, M; Catalán, E; García, M; y Munguía, J. (2012). “Estimación del intercambio neto de CO2 en un cultivo de caña de azúcar durante el ciclo de plantilla”. Agrociencia 46 (6), 579-59.
